Laparoscopic nephrectomy: Primary results of two years experience in our center

Konstantinos Skriapas, Zacharias Chousianitis, Konstantinos Galanoulis, Eleftherios Tsiakoulias, Dimitrios Danieliants, Evangelos Alexiou


Objective: To describe our initial experience with laparoscopic renal surgery (LRS) and to evaluate the efficacy and the safety of the procedures.

Methods: A retrospective review of our records revealed 19 patients (16 for nephrectomy and 3 for nephroureterectomy) who underwent LRS in our institution during the last 2 years. Transperitoneal approach was preferred using 3 trocars. Ages, gender, indications for surgery, operative time, conversion rates, blood loss, intraoperative and postoperative complications were analyzed and evaluated. Histological results and outpatient follow-up were also recorded.

Results: 11 patients were male and 8 patients female with median age of 64.5 (42-75). One procedure (nephroureterectomy) was converted to open surgery. In twelve patients histological examination revealed renal cell carcinoma (pT1-T2b), no functional kidneys in four patients and in T1G3-T3G3 disease in three patients. No major perioperative or postoperative complications were noticed. The mean (range) operative duration was 169 (128-247) minutes while the mean intraoperative blood loss was 136 (70-350) ml. The average hospital stay was 3.6 days while the mean follow up is 14 (2-21) months.

Conclusions: LRS may be currently considered safe and effective procedure associated with minimal morbidity. Due to faster recovery and improved cosmetic results, the laparoscopic approach has become the standard approach for the treatment of upper urinary tract diseases in our institution.


Σκοπός: Να περιγράψουμε την αρχική μας εμπειρία και να αξιολογήσουμε την  αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της λαπαροσκοπικής νεφρεκτομής.

Μέθοδος: Αναδρομική μελέτη των αρχείων μας απεκάλυψε 19 ασθενείς (16 με νεφρεκτομή και 3 με νεφροουρητηρεκτομή) που υποβλήθηκαν σε λαπαροσκοπική επέμβαση στην κλινική μας κατά τη διάρκεια των τελευταίων 2 ετών. Η διαπεριτοναϊκή προσπέλαση προτιμήθηκε χρησιμοποιώντας 3 τροκάρ. Η ηλικία, το φύλο, οι ενδείξεις για την επέμβαση, ο χειρουργικός χρόνος, τα ποσοστά μετατροπής, η απώλεια αίματος, οι διεγχειρητικές και μετεγχειρητικές επιπλοκές αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν. Τα ιστολογικά αποτελέσματα και η μετεγχειρητική παρακολούθηση των ασθενών καταγράφηκαν επίσης.

Αποτελέσματα: 11 ασθενείς ήταν άνδρες και 8 γυναίκες με μέση ηλικία 64,5 (42 - 75). Μια επέμβαση (νεφροουρητηρεκτομή) μετατράπηκε σε ανοικτή. Σε δώδεκα ασθενείς η ιστολογική εξέταση αποκάλυψε καρκίνωμα νεφρικών κυττάρων (ρΤ1-T2b), μη λειτουργικούς νεφρούς σε τέσσερις ασθενείς και T1G3 - T3G3 νόσο σε τρεις ασθενείς. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές περιεγχειρητικές ή μετεγχειρητικές επιπλοκές. Η μέση διάρκεια της επέμβασης ήταν 169 (128 - 247) λεπτά, ενώ η μέση διεγχειρητική απώλεια αίματος ήταν 136 (70 - 350) ml. Η μέση διάρκεια παραμονής στο νοσοκομείο ήταν 3,6 ημέρες, ενώ ο μέσος όρος παρακολούθησης είναι 14 (2 - 21) μήνες.

Συμπέρασμα: Η λαπαροσκοπική επέμβαση για την εκτομή νεφρικών όγκων, μπορεί να θεωρείται σήμερα μια ασφαλής και αποτελεσματική διαδικασία που σχετίζεται με ελάχιστη νοσηρότητα. Λόγω ταχύτερης ανάρρωσης και βελτιωμένου αισθητικού αποτελέσματος, η λαπαροσκοπική προσπέλαση για νεφρικούς όγκους, έχει γίνει η καθιερωμένη προσέγγιση για τη θεραπεία του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος στην κλινική μας.


laparoscopic nephrectomy; radical nephrectomy; nephroureterectomy; λαπαροσκοπική νεφρεκτομή; ριζική νεφρεκτομή; νεφροουρητηρεκτομή

Full Text:



Clayman RV, Kavoussi LR, Soper NJ, et al. Laparoscopic nephrectomy: initial case report. J Urol 1991; 146: 278 - 2.

Rassweiler J, Fornara P, Weber M. Laparoscopic nephrectomy: the experience of the laparoscopy working group of the German Urologic Association. J Urol 1998; 160: 18 - 1.

Flowers JL, Jacobs S, Cho E, et al. Comparison of open and laparoscopic live donor nephrectomy. Ann Surg 1997; 226: 483 - 9.

Abbou CC, Cicco A, Gasman D, et al. Retroperitoneal laparoscopic versus open radical nephrectomy. J Urol 1999; 161: 1776 - 0.

Dunn MD, Portis A, Shalhav AS, et al. Laparoscopic versus open radical nephrectomy: a 9 year experiemce. J Urol 2000; 164: 1153 - 6.

Zisman A, Pantuck AJ, Belldegrun AS, et al. Laparoscopic radical nephrectomy. Semin Urol Oncol 2001; 19: 114 - 2.

Chan DY, Cadeddu JA, Jarrett TW, et al. Laparoscopic radical nephrectomy: cancer control for renal cell carcinoma. J Urol 2001; 166: 2095 - 9.

Ono Y, Kinukawa T, Hattori R, et al. The longterm outcome of laparoscopic radical nephrectomy for small renal cellcarcinoma. J Urol 2001; 165: 1867 - 0.

Gill IS, Meraney AM, Schweizer DK, et al. Laparoscopic radical nephrectomy in 100 patients: a single center experience from the United States. Cancer 2001; 92: 1843 - 5.

Bishoff JT, Kavoussi LR. Atlas of laparoscopic urologic surgery. 1st ed. Philadelphia. Saunders Elsevier 2007.

Portis AJ, Yan Y, Landman J, et al. Long term follow up after laparoscopic radical nephrectomy. J Urol 2002; 167: 1257 - 2.

Chan DY, Cadeddu JA, Jarrett TW, et al. Laparoscopic radical nephrectomy: cancer control for renal cell carcinoma. J Urol 2001; 166: 2095 - 0.

Muntener M, Nielsen ME, Romero FR, et al. Long - term oncologic outcome after laparoscopic radical nephroureterectomy for upper tract transitional cell carcinoma. Eur Urol 2007; 51 (6): 1639 - 4.

Schatteman P, Chatzopoulos C, Assenmacher C, et al. Laparoscopic nephroureterectomy for upper urinary tract transitional cell carcinoma: results of a Belgian retrospective multicentre survey. Eur Urol 2007; 51(6): 1633 - 8.

Roupret M, Hupertan V, Sanderson KM, et al. Oncologic control after open or laparoscopic nephroureterectomy for upper urinary tract transitional cell carcinoma: a single center experience. Urology 2007; 69: 656 - 1.

Simone G, Papalia R, Guaglianone S, et al. Laparoscopic versus open nephroureterectomy: perioperative and oncologic outcomes from a randomised prospective study. Eur Urol 2009; 56(3): 520 - 6.

Vibrakasit DP, Macejko AM, Nadler RB. Radical laparoscopic nephroureterectomy for upper urinary tract transitional cell carcinoma: current status. Adv Urol 2009; Article ID 721371, 8 p.

Abou El Fettouh H, Rassweiler JJ, Schulze M, et al. Laparoscopic radical nephroureterectomy: results of an international multicenter study. Eur Urol 2002; 42(5): 447 - 2.

Siquera TM, Kuo RL, Gardner TA, et al. Major complications in 213 laparoscopic nephrectomy cases: the Indianapolis experience. J Urol 2002; 168: 1361 - 5.